I am fond of pigs. Dogs look up to us. Cats look down to us. Pigs treat us as equals

W.Churchill

http://www.youtube.com/watch?v=0d93KJWQ0es

Yvonne Kroonenberg

Met veel plezier heb ik het filmpje op Youtube over het boek ‘Alleen de knor wordt niet gebruikt’ van Yvonne Kroonenberg gezien. Ikzelf ben een groot minnaar van het varken in bijna alle fasen van zijn ontwikkeling, van speenvarken tot speklap. Om van die serranoham maar te zwijgen.

Sinds wij in 1985 naar Spanje vertrokken en daar een boerderij kochten, trekken we elk jaar twee varkens groot om ze in de winter te slachten. Zo’n negen maanden lang voer ik de varkens. Ik weid ze op ons land. En koester ze tot op de dag dat de buren en de slachter komen en we het beest veranderen in vlees. En zelfs dan blijf ik ze koesteren.

Van alle beesten die ik heb, vind ik naast het muildier de varkens ongetwijfeld de leuksten. Een lammetje in de wei is zeker ontroerend. Maar eenmaal schaap, een muur van onbegrip. Als ik de varkens loslaat op het land barsten ze los in een aanstekelijke vrolijkheid. Ze rennen eerst een paar rondjes. Komen nog even langs bij mij en maken dan dat varkensgeluid, niet knorren maar meer ‘Huh’. Het geluid dat ze ook maken als ze schrikken. Maar nu lijkt het meer op ‘leuk, huh. Ze rennen weer weg en gaan ergens met hun neus de grond openhalen. Af en toe wandelen ze naar de stal om te kijken of er al eten in hun trog ligt. Komen dan weer even ‘Huh’ bij mij zeggen en gaan weer wroeten.

Heb je bij honden het gevoel dat ze voortdurend bij je langskomen om hun gedienstigheid te tonen en bij katten dat ze er net in slagen te accepteren dat jij hier ook woont, bij varkens ben ik ‘Huh, het eten’ in een hartverwarmende vanzelfsprekendheid. Varkens treden je zonder omwegen tegemoet. Ze winden er geen doekjes om. ‘Huh, het eten.’ Als ik dan uiteindelijk met ze naar de slachttafel loop, denken ze vast: ‘Huh, gaan we weer smullen?

Ik kan echt iedereen aanraden zo zelf zijn vleesproductie ter hand te nemen, ook Yvonne Kroonenberg. Achter in de tuin een hokje, en je bent meteen al je organisch afval kwijt. Dan hoeft die erge bio-industrie ook niet meer zo. ‘s Avonds voor het slapen gaan even babbelen met het varken. En elk jaar feest.

Toch heb ik er alle begrip voor dat dit niet massaal gebeurt.

Het kostenplaatje speelt een rol. De resten van onze maaltijden zijn niet voldoende om de varkens naar behoren groot te trekken. Ik geef ze daarnaast ook ander voer. Een jaar mengde ik het met kikkererwten. Die waren wat duurder dan zemelen, maar daar stond tegenover dat ze eerder verzadigd waren. Toen de kikkererwten ineens dubbel zo duur werden, ben ik overgestapt op erwten.

Slachten is hoe dan ook een daad van agressie. Hoe meer in de nabijheid van je huis je ze een jaarlang hebt meegemaakt des te lastiger is het van hen afscheid te nemen. Zeker als je daar zelf een grote rol in speelt. En helemaal in Nederland waar de huisdieren in grote mate het sociale leven binnen getrokken zijn.

Varkens stinken. Er is een redelijke afstand tot het hok nodig om niet de hele tijd in een bedwelmende wolk van strontlucht te hoeven verkeren. De zwijnenstal bevindt zich ongeveer 80 meter van ons huis en twee terrassen lager. Toch komt er af en toe bij warm weer en oostelijke wind een vleugje langs.

Zoals onlangs bleek uit berichten uit Mexico is de directe omgang met varkens niet zonder gevaar. Het directe contact tussen mens en varken werd ook gezien als een van de mogelijke oorzaken van de ‘Spaanse griep’.

In Nederland en niet alleen daar, zijn heel wat beesten verdwenen uit het openbare leven. Onherkenbaar en stil liggen ze in de supermarkt verpakt in cellofaan. Niet gerangschikt naar aardigheid maar naar prijs, of vetgehalte. Hoe dat daar allemaal terechtkomt is verdwenen uit het directe bewustzijn. De dieren die overblijven, worden het sociale leven binnen getrokken waar ze in toenemende mate de plek van personen innemen. Die ze absoluut niet zijn! Honden en katten draaien mee in het huishouden. Er wordt een gelijkheid en wederkerigheid verondersteld die niet bestaat. Soms strookt dat niet met de aard van het beestje. Meer nog dan kinderen, moet een hond zijn plaats weten. In tegenstelling tot kinderen heeft hij geen uitzicht op een verandering van die situatie. Een hond die zijn plaats niet weet, introduceert in een gezin de omgangsvormen van de roedel. Het recht van de sterkste. Een hond heeft een baasje om heel andere reden dan het baasje een hond heeft.

De personificatie van het beest wordt zo reel beleeft dat er zelfs de ethiek op wordt losgelaten. In het geharrewar over al dan niet castreren van jonge biggen, liet een medewerkster van het blaadje ‘Meat and Meal’ (van onverdachte carnivore zijde) zich ontvallen, dat ze haar zoon ook niet zou castreren omdat hij als puber last heeft van zweetvoeten en dat die stinken. Iemand kan alleen zo’n opmerking maken – in mijn ogen barbaars – als-ie van zo’n gelijkheid van mens en dier uitgaat dat je op die verhouding het ‘categorisch imperatief’ kan loslaten. En dat is van de gekke. De kans dat er op een dag aan mijn deur een varken komt om mijn kroost al dan niet pijnloos te castreren is nihil. Er is geen sprake van gelijkheid en ook niet van wederkerigheid. Dieren zijn geen personen.

De nog zichtbare dieren staan aan de wieg van de veranderende omgangsvormen. Die wij niet zien, doen daar niet aan mee. Zij worden door de industri�le productie opgeslokt. Verweesd staren de mensen die zelfs in staat zijn een uitvaartmis te houden voor hun Flapje naar wat er gebeurt in de bio-industrie. Een paar jaar geleden die hopen dode varkens op TV. Een grotere tegenstelling is niet mogelijk. Hoe je je moet gedragen ten aanzien van een dier dat je gaat opeten is uit de openbaarheid verdwenen.

Hoe wij ons ten aanzien van alle dieren dienen te gedragen kan niet gebaseerd worden op hoe we omgaan met onze gezelschapsdieren. Yvonne Kroonenberg zegt dat ze niet sentimenteel wil zijn en barst in tranen uit bij het betreden van een slachthuis. Het spijt me, maar dat werkt bij mij op de lachspieren. Hoe stelt zij zich het eind van een biologisch varken voor? Slachten is hoe dan ook een daad van agressie.

Mijn vierjarig zoontje zei destijds: ‘Ik eet geen vlees want het varken vindt het niet leuk geslacht te worden.’ Toen hij meende dat worst niet van het varken kwam – bij het worsten draaien was-ie op school – hebben we hem in die waan gelaten. Pas toen hij aan tafel beweerde dat ham ook niet van het varken kwam, hoefde ik alleen maar het hoefje te laten zien en dat was het einde van zijn vegetarische episode.

De tranen van Yvonne Kroonenberg werken naast op mijn lachspieren ook op mijn grijze cellen. Het is de sentimentaliteit die de basis is voor wat je doet met een dier en wat niet. En dat is afhankelijk van je gevoel. Dat heeft met rechten niets uit te staan. Je gedraagt je anders met een gezelschapsdier dan met een slachtdier. En als je ze allebei hebt dan houdt zich dat wel in evenwicht. Maar hoe reageren mensen die alleen dieren tegenkomen als gezelschapsdier als ze ‘toevallig’ stoten op een slachtdier? Hoe reageert een klein kind als hij voor het eerst een leeuw ziet?

We zien in het filmpje Yvonne knus bij die varkentjes zitten, gezellig op de thee. Ze zal daarna zich wel even gedoucht hebben, anders kon iedereen wel ruiken met wat voor een boek ze nu bezig was. Vreemdgaan ruikt anders.

Ik heb genoten van de video, van alle mooie varkens. Ik was erg verrukt van dat varken met krulletjes, maar mijn vrouw zei: ‘Dat moet je bij de slacht er allemaal vanaf branden!’

Gaat zij met haar makkers van varkensinnood nu voor elk varken dat geslacht wordt een plechtige bijeenkomst organiseren waar ze samen de ‘knor’ begraven?